Benelux(Modifier)

Duurzame Teelt

In juli 2011 ontving Koppert Cress de titel ‘Meest duurzame teler’. “Duurzaamheid moet je doen en niet doen alsof je het doet”, aldus Rob Baan, directeur eigenaar van Koppert Cress. “Voedselveiligheid staat voorop. We werken voor de gastronomie, en zijn het enige tuinbouwbedrijf in Nederland dat SQF gecertificeerd is.” In het in aanbouw zijnde kassencomplex van het bedrijf worden de laatste ontwikkelingen in de duurzame tuinbouw opgenomen, waaronder zonnecellen op het dak, terugwinning van warmte, warmteopslag in de bodem, ledverlichting en een semi-gesloten kassysteem. 

Kasconstructie
De nieuwe kas in Monster behoort tot de modernste constructies in de tuinbouw. Met een oppervlak van 2,3 ha, een goothoogte van 8 meter en nokhoogte van 11 meter zorgt de kas voor een stabiel klimaat en een enorme inhoud die uiteindelijk op de meest efficiënte wijze zal worden benut. In één deel, van de totaal 10 kappen, zullen de cressen in meerdere lagen boven elkaar geteeld worden. Vijf lagen zorgen voor een optimale opvulling van de beschikbare ruimte. Twee lagen voor het, in het donker, kiemen van de zaden. Twee lagen voor de ontwikkeling en groei van de kiemplantjes en tenslotte de bovenste laag om de plantjes gereed te maken voor verkoop en transport.
Tijdens de teelt wisselen de tafels, waarop de cressen geteeld worden, d.m.v. een lift van laag naar laag. De tijdsduur die een tafel in een bepaalde laag blijft is afhankelijk van de soort cress en de snelheid waarmee deze zich ontwikkelt. Sommige cressen zijn binnen een week gereed, anderen doen er wel vijf weken over voordat er een verkoopbaar product is.

LED verlichting

LED - Frequentie en hoeveelheid
De drie bovenste lagen zijn voorzien van led verlichting, waarmee een uitgebalanceerd spectrum wordt toegediend. Langdurige proeven hebben uitgewezen dat de plant, blauw, maar vooral rood licht nodig heeft om te groeien. Rood is de meest efficiënte kleur om groeilicht te maken en wordt optimaal door de plant benut. Daarnaast heeft een plant een kleine hoeveelheid blauw nodig om de vorm van het gewas te sturen. De combinatie tussen deze twee kleuren resulteert in de ‘paarse/roze’ lichtkleur die in de kas te zien is. Led’s hebben een heel specifiek spectrum (‘monochromatisch’). Omdat ze alleen maar rood en blauw licht geven, worden de groene bladeren van een plant eronder staat als ‘grijs’ waargenomen. Het volledige, door de lampen uitgezonden spectrum licht, wordt door de planten opgenomen. 

LED Efficiëntie
LED lampen, zijn, in vergelijking met de traditionele belichting in de tuinbouw, de meest efficiënte en effectieve lichtbron om cressen te belichten. De specifieke kleuren zijn onafhankelijk dimbaar en kunnen derhalve optimaal worden afgestemd op de behoefte van het gewas, waardoor er geen energie verloren gaat.

De traditionele belichting in de glastuinbouw is afgeleid van straatverlichting, zgn. hogedruk natriumlampen (SON-T). Ongeveer 1/3 van de energie wordt in deze lampen omgezet in licht. Echter hierbij ontstaat ook een forse component stralingswarmte, zo’n 55%. Vanwege deze warmte moeten de lampen op een behoorlijke afstand van het gewas hangen om zodoende verbranding te voorkomen. Dit maakt meerlaags telen met deze lampen praktisch onmogelijk. 
In situaties waarbij veel bijgelicht moet worden, kan de ontstane warmte zelfs slecht zijn voor het gewas. Schermdoeken en luchtramen worden open gezet om de warmte af te voeren, met hinderlijke lichtuitstoot voor de omgeving als gevolg.

LED-lampen gebruiken hun energie veel efficiënter dan SON-T lampen. Niet alleen produceren ze meer licht uit de toegevoerde energie, ook ontstaat er geen stralingswarmte. Alle warmte die door de LED-lampen wordt opgewekt, wordt aan de achterzijde van de armaturen afgevoerd met koelwater en opgeslagen in de warmteopslag. Deze warmte kan op een later tijdstip worden gebruikt.  Afvoeren van de warmte via het open schermdoek en luchtramen is daardoor niet meer nodig.

Er is echter nog een voordeel. Omdat er veel geen stralingswarmte is, kunnen de lampen dichter op het gewas hangen. De mogelijkheid van teelt in lagen verhoogt, in het geval van Koppert Cress, de productiecapaciteit tot 400%. 

LED Energetische waarde
Planten gebruiken groeilicht uit het PAR spectrum (photosynthetically active radiation), grofweg tussen 400 en 700 nm. Traditioneel wordt de hoeveelheid groeilicht uitgedrukt in lux (=lumen/m2). Dit zijn echter eenheden die zijn gebaseerd op de gevoeligheid van het menselijk oog, waarvan het optimum in het midden van het spectrum ligt (geel/groen, 555nm). Voor lichtbronnen met een ‘gelige’ kleur zijn deze eenheden nog redelijk bruikbaar. Voor lichtbronnen met een kleur aan de rand van het spectrum (bv. rood en blauw) niet. In tegenstelling tot het menselijk oog, zijn planten echter wel (juist) gevoelig voor deze kleuren. Het is daarom beter de hoeveelheid groeilicht uit te drukken in de hoeveelheid fotonen per m2, meestal uitgedrukt in µmol/s/m2. Dit geldt zeker voor LED belichting.

Energie
Energie is hoofdthema bij een duurzame tuinbouw. Het streven is om zo weinig mogelijk fossiele brandstoffen te gebruiken. Maximale benutting van beschikbare energie en het minimaliseren van de verliezen is cruciaal. Er is bewust niet gekozen voor het WKK aanpak, waarbij het bedrijf zowel elektriciteit als warmte produceert. De elektriciteit wordt daarbij verkocht en de (afval)warmte gebruikt om de kas te verwarmen. Bij dit systeem is een rendement van 85% haalbaar Koppert Cress is echter geen energieleverancier, maar een tuinder en gaat voor het hoogst haalbare binnen haar eigen muren. De kas is gebouwd volgens het semi-gesloten systeem, waarbij een groot deel van de warmte van de LED lampen en de instraling van de zon in de zomer, wordt opgevangen en ondergronds opgeslagen. In de winter dient deze opgeslagen warmte om de kas te verwarmen, waardoor er veel minder gestookt hoeft te worden. In de zomer zorgt lucht, die via met koude lucht uit de ondergrond gevulde radiatoren stroomt, voor een natuurlijke koeling van de kas. Een warmtewisselaar zorgt ervoor dat de hoeveelheid rond te pompen water gereduceerd wordt. Alle activiteiten op dit gebied in beschouwing nemend is het de verwachting, dat het bedrijf energie neutraal zal opereren; op den duur mogelijk zelfs overbodige energie aan de omliggende huizen leveren. 

Diffuus glas
Onderzoek heeft uitgewezen, dat diffuus glas, een betere verdeling van het licht in de kas geeft en een betere doordringing in het gewas. Omdat het licht wordt gebroken en daardoor van alle kanten komt, ontstaan geen schaduwen en dringt het licht dieper door in het gewas. De plant krijgt hierdoor relatief veel meer licht dat kan worden gebruikt voor fotosynthese. Bij tomaten- en komkommerteelten is tot 10% meer opbrengst gemeten. Alle kappen van de nieuwe kas zijn voorzien van diffuus glas.

Windenergie
Op hetzelfde dak staan ook een aantal windturbines. Op slechts 5 kilometer van de zee, is het bedrijf gegarandeerd van een continue wind, die de turbines aanjaagt. Ook deze elektriciteit is geschikt voor de LED lampen. 

Schermdoek
In de kas zijn drie soorten schermdoek aangebracht. Diffuusscherm, energiescherm en verduisteringsscherm. Het eerste beperkt de hoeveelheid instraling, waardoor de temperatuur niet te hoog oploopt in de kas. Het tweede doek reflecteert het licht van de lampen en het derde is ervoor om te voorkomen dat teveel warmte uit de kas verdwijnt. Dit zal vooral ’s nachts het geval zijn. Om ook lichtvervuiling te voorkomen is dit doek niet lichtdoorlatend. 

Biologische gewasbescherming
In de voedingstuinbouw is het gebruik van chemische middelen, de afgelopen jaren, sterk ingeperkt. Koppert Cress voldoet aan alle wettelijke eisen, maar gaat nog verder. In het gehele productiebedrijf zijn chemische bestrijdingsmiddelen uitgebannen. Daar waar, in het uitzonderlijke geval, bestrijding van insecten nodig is, worden biologische middelen ingezet, zoals de natuurlijke vijanden van schadelijk insecten. Deze zorgen ervoor dat de overlast verdwijnt en het natuurlijk evenwicht in de kas hersteld wordt.  Door de strikte hygiënemaatregelen, de snelle teelt en wisseling van de gewassen krijgen schimmels in het gewas geen kans en is bestrijding derhalve overbodig.Met behulp van UV straling worden de tafels ontsmet, voordat ze opnieuw de kas ingaan. Ook hier is bewust gekozen om atf te zein van agressieve schoonmaakmiddelen of bestrijdingsmiddelen.

Voedselveiligheid
Koppert Cress heeft voedselveiligheid hoog in het vaandel staan. Als leverancier aan de beste restaurants over de hele wereld, moet je ook aan de hoogste standaarden voldoen. Het bedrijf voldoet aan de HACCP criteria, maar heeft daarnaast ook een SQF certificering. De SQF is een veiligheidsstandaard die in Amerika en Australië wordt gehanteerd, landen waar voedselveiligheid heel belangrijk is.
In het gehele proces, van zaad productie tot verzending, is schoon en voedselveilig werken bepalend. Al bij de productie van het zaad wordt er rekening mee gehouden dat het uiteindelijk bestemd is voor consumptie.  Het bedrijf geeft er de voorkeur aan zaad in eigen beheer te telen, maar zelfs als anderen de productie doen, zijn de omstandigheden duidelijk omschreven. Zo is gebruik van dierlijke mest absoluut verboden. Op de grond waarop geteeld wordt mag zelfs een geruime tijd voor de zaadteelt geen vee zijn geweest. 

Zaad dat gebruikt wordt voor de productie van de cressen grondig schoongemaakt. Allereerst wordt het geweekt en gewassen in een zeepoplossing om mogelijke, maar ongewenste verontreinigingen te verwijderen. Cellulose is gekozen als groeimedium. Hout van duurzaam geteelde bomen, wordt bij hoge temperatuur verwerkt tot cellulose. Een proces waarbij alle mogelijke ziektekiemen worden gedood. De cellulose wordt nagebleekt met waterstofperoxide, een goede oxidator, die ook vaak wordt gebruikt als ontsmettingsvloeistof.

De kassen zijn, om invloeden van buitenaf te voorkomen, met insektengaas, insect-proof gemaakt. Voordat men in de kas komt, moeten medewerkers en bezoekers hun handen wassen en hun schoenen ontsmetten. De handen worden daarna nog eens extra met alcoholgel gespoeld. Onbevoegden hebben geen toegang tot de kassen.

Gedurende het gehele proces worden steekproeven genomen van het zaad alsook van de cressen. Deze proeven worden getest op mogelijke besmettingen. Omdat zowel de procedures als de kwaliteit van het product door externe, onafhankelijke instanties worden gecontroleerd is handhaving en betrouwbaarheid verzekerd.